icon-file icon-email icon-link icon-avatar icon-download icon-folder icon-next icon-phone icon-right-arrow icon-settings icon-team close icon-linkedin icon-twitter icon-appel-met-liniaal icon-hand-met-plantje icon-wereldbol icon-handdruk icon-megafoon icon-persoon-met-tandwiel icon-cookie icon-label open icon-search handleiding
Nieuws 14 mei 2020

De baas mag zijn werknemers toch wél temperaturen

Privacy op het werk. Grote verwarring: eerst mochten werkgevers wel uit voorzorg temperaturen, toen niet, en nu onder strenge voorwaarden.

De honderd thermometers konden na een maandje al de kast in. Het Eindhovense industrieconglomeraat VDL had half maart een grote hoeveelheid temperatuurmeters besteld voor de circa honderd werkmaatschappijen – van containerbouwers tot busfabrieken. Voor de veiligheid, was het idee: zo houd je mensen die verhoging hebben, en dus mogelijk besmet zijn met het coronavirus, buiten de deur.

Volgens een woordvoerder van het bedrijf reageerden werknemers positief. Maar eind april maakte de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) nadrukkelijk duidelijk dat de temperatuur van werknemers meten niet zomaar mag: informatie verwerken over de gezondheid van een werknemer is niet toegestaan. Dus besloot VDL de metingen te stoppen.

Althans, voor even. Op 8 mei plaatste de AP een nieuw bericht op zijn website: onder strenge voorwaarden valt temperaturen toch niet altijd onder de privacywet. Als bedrijven de gegevens niet verwerken en alleen maar aflezen, is het mogelijk om te temperaturen. En dus hervatte VDL de praktijk op 11 mei: werknemers lezen zelf hun temperatuur af, en worden gevraagd zich ziek te melden als hun temperatuur te hoog is.

Alles is nieuw in de coronacrisis, dat maakt de afgelopen maanden tot een periode vol voortschrijdend inzicht en improvisatie. Eerst waren mondkapjes niet nodig, nu soms wel. Een corona-app was een goed idee – toen weer niet. En de temperatuur opmeten van werknemers was een handige maatregel. Of illegaal? Of… misschien toch wel toegestaan?

Om te voorkomen dat werknemers met koorts toch de werkvloer zouden betreden, besloot een groot aantal bedrijven koortsscanners aan te schaffen. Vaak gaat het om de infraroodversie, een soort revolver van een paar tientjes dat je van ongeveer vijftien centimeter afstand op iemands voorhoofd richt.

Ze verschenen door heel Nederland, van machinefabriek Boessenkool in Almelo tot flexwerkplekverhuurder Tribes. Ofschoon bedrijven vaak weten dat Covid-19 volgens het RIVM niet altijd leidt tot koortssymptomen, geven ze vaak als reden dat ze al het mogelijke willen doen om besmettingen te voorkomen. „We hebben midden maart een streng toegangsbeleid opgezet”, vertelt een woordvoerder van ASML. „Daar hoort ook temperaturen bij.”

ASML deed dat naar eigen zeggen in overleg met juristen en de ondernemingsraad: die waren allemaal akkoord. Het opmeten gebeurt op een afgeschermde plek, en de maatregel geldt voor zowel de productieruimtes als de kantoren – hoewel het personeel van die laatste locaties vooral thuiszit. Hoeveel mensen er geweigerd zijn deelt het bedrijf niet.

‘Streng verboden’

ASML voelde zich juridisch zo zeker dat het zijn beleid niet aanpaste toen de AP op 24 april het bericht naar buiten bracht dat temperaturen van medewerkers streng verboden is volgens de AVG, de Europese privacywet. In het bericht spreekt voorzitter Aleid Wolfsen zelfs van het voorkomen van „Chinese toestanden”. Gebeurt het temperatuur meten toch, dan „zullen we als AP handhavend optreden”.

Onder juristen en bij bedrijven leidde de ferme taal van de AP tot verbazing. In omliggende landen wordt de AVG op dit punt tijdens de coronacrisis milder geïnterpreteerd. De Belgische toezichthouder zegt expliciet dat temperaturen wél mag, de Britse toezichthouder geeft geen prioriteit aan het onderwerp. Zelfs de Spaanse toezichthouder, volgens juristen die NRC spreekt doorgaans zeer streng, maakt van temperaturen nu geen punt. Er is nu eenmaal niet direct sprake van een grote belangentegenstelling tussen werkgever en werknemer – de spanning waar de toezichthouders scherp op moeten letten.

‘Verwerken’ mag niet

Waar ontstaat de verwarring? Controverse omtrent de AVG draait doorgaans om de vraag wat een persoonsgegeven is, maar in dit geval gaat het om de vraag wat ‘verwerken’ is, leggen juristen uit. Vindt zo’n verwerking plaats, dan val je onder de AVG. De AP schreef in eerste instantie dat temperaturen ook automatisch tot verwerken leidt: „Het is verboden om mensen te temperaturen en daarmee hun gezondheidsgegevens te verwerken.”

Begin mei plaatste de AP een aanvullende tekst op zijn website. Bij temperaturen is nu „meestal” sprake van de verwerking van medische gegevens. Als de informatie alleen wordt „afgelezen” valt dat niet onder de AVG. Ook een officiële ziekmelding vastleggen op basis van de meting is volgens een woordvoerder niet toegestaan. De aanvullende tekst zou zijn gepubliceerd om de regels „nog beter uit te leggen”.

Drie advocaten zeggen tegen NRC dat ze na het veranderen van de tekst weer aan bedrijven durven te adviseren dat temperatuurmetingen wel mogelijk zijn. De AVG biedt ruimte voor interpretatie. „Deze lezing sluit meer aan bij wat de praktijk wil”, zegt Thomas de Weerd, advocaat bij Houthoff. „De huidige situatie was natuurlijk niet voorzien bij het opstellen van de AVG. Het lijkt me goed dat de AP nu wat pragmatischer optreedt.” Zoals De Weerd het voor zich ziet gaat de werknemer na een hoge temperatuurmeting naar huis, en meldt de werknemer zich vervolgens ziek, als deze bijvoorbeeld niet thuis verder kan werken.

Voor bedrijven lijkt voorlopig wat meer duidelijkheid te zijn. Dat betekent dat we voorlopig op veel werkvloeren temperatuurpistolen zullen zien. Werkgevers moeten daarbij overigens wel op andere rechtsgebieden letten, merkt de woordvoerder van de AP op. Wordt iemand geweigerd en moet die langs een lange rij teruglopen naar de poort van het fabrieksterrein? Dan kan het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer in het geding zijn, zegt de woordvoerder. „Collega’s kunnen dan immers algauw een conclusie trekken over de gezondheid van die persoon.”

Lees hier het NRC artikel.

Bron: NRC, 13 mei 2020