icon-file icon-email icon-link icon-avatar icon-download icon-folder icon-next icon-phone icon-right-arrow icon-settings icon-team close icon-linkedin icon-twitter icon-appel-met-liniaal icon-hand-met-plantje icon-wereldbol icon-handdruk icon-megafoon icon-persoon-met-tandwiel icon-cookie icon-label open icon-search handleiding
Nieuws 27 jul 2020

Na Covid-19 en Brexit: de zure smaak van de suikertax

Voor het eerst sinds lange tijd vraag ik uw aandacht niet alleen voor Covid-19 of Brexit, maar voor een andere uitdaging: de dreigende invoering van de suikertaks. Een slecht idee, zo maken wij politiek Den Haag duidelijk. Slecht voor de branche, maar erger nog: slecht voor de consument. De taks werkt niet, maakt lekkere producten alleen maar duurder en de schatkist voller.

Theo Heere, directeur VBZ
Theo Heere, directeur VBZ

Maar daarover zo meer. Eerst moeten we vaststellen dat hosanna-berichten over de herstellende economie bij een belangrijk deel van onze achterban geenszins herkend worden. De horeca heeft het nog altijd niet breed, restaurants draaien door de afstandseisen nog lang geen winst en de toeristensector is nog lang niet hersteld. Dat treft producenten uit onze branche die het vooral van de horeca en van de buitenlandse toerist moeten hebben. Mijn voorspelling: als de NOW is uitgewerkt, blijkt dat veel bedrijven in horeca en toerisme niet meer levensvatbaar zijn – met gevolgen voor onze branche.

Gelukkig is er ook positief nieuws van het corona-front. Zo stelde VBZ in overleg met de vakbonden de ‘Handreiking gezond werken in zoetwaren tijdens de coronacrisis’ op. Dit geeft aan welke maatregelen van bedrijven worden verwacht om minimaal te voldoen aan de corona-richtlijnen van het RIVM en de Rijksoverheid. Het instrument biedt duidelijkheid en houvast. Goed is ook dat er nu volop testcapaciteit is, dus bedrijven met medewerkers met een Covid-19-verdenking hebben nu snel duidelijkheid. Goed om te weten: het verzuimniveau onder onze leden is weer terug op het normale niveau. Nu maar hopen dat we nieuwe virusuitbraken lokaal kunnen houden – je moet er niet aan denken dat er een nieuwe landelijke lockdown komt.

Nog een punt waaruit blijkt dat onze leden de draad proberen op te pakken: er wordt flink geïnvesteerd en geïnnoveerd om betere Nutri-scores te halen. Zo brengen bedrijven andere producten die nog steeds lekker zijn – goed om dat te zien! Dat geldt ook voor acties die bedrijven ondernemen om onze afspraken volgens het Preventie-akkoord na te komen: ze portioneren, maximeren en communiceren.

Intussen ziet het er aan het Brexit-front niet goed uit. Het lijkt erop dat die no-deal Brexit er komt en dan krijgt onze branche te maken met forse importheffing op een voor ons zeer belangrijke markt. Brandbrieven aan Den Haag, Brussel en van Britse tegenhangers aan Londen vragen om na de Brexit een uitzonderingspositie te creëren voor voeding. Een pleidooi voor een nultarief voor alle levensmiddelen, waarop we helaas nog weinig respons zien.

Maar een minstens zo grote dreiging komt uit eigen land. Wij als branche-organisatie kloppen nadrukkelijk op ‘Haagse deuren’ om duidelijk te maken dat we die taks een slecht idee vinden. Invoering van zo’n belasting leidt in geen enkel ander land tot het terugdringen op langere termijn van overgewicht. Zo is er onder meer onderzoek gedaan in Finland (The Labour Institute for Economic Research, 2019) waaruit blijkt dat de Finse suikertaks geen effect heeft op de consumptie en vraag naar snoepgoed. Soortgelijke uitkomsten zien we in Mexico, en in Hongarije blijkt dat de vraag naar met een suikertaks belaste producten eerst daalt, maar na drie jaar weer is gestegen naar het oude niveau.

Politici die voor de taks ijveren, doen dat naar mijn idee deels voor de bühne, denkend aan de naderende verkiezingen. Ze vinden dat ze iets moeten doen, zonder al te veel kijken naar echte effectiviteit van zo’n belasting. De realiteit is dat langetermijn consumptiegedrag niet zozeer te beïnvloeden is via monetaire interventies, omdat het veel meer afhankelijk is van (eet)gewoontes. De oplossing ligt in voorlichting over leefstijl en het bewust leren eten en genieten. Als je echt wilt dat mensen een gebalanceerd leefpatroon en duurzamer koopgedrag tonen, dan lukt dat niet met een taks. Daar wordt alleen de overheid rijker van.

Wij denken dat alleen een brede, geïntegreerde en op wetenschappelijke inzichten gebaseerde aanpak echt effect sorteert. Het is effectiever om bijvoorbeeld drie maal per week sporten op basis- en middelbaar onderwijs te verplichten. Denk daarnaast aan voorlichting over een gezonde leefstijl, voedseleducatie, aanbod van een gevarieerd productassortiment, goede en duidelijke consumenteninformatie op het etiket, verantwoorde marketing, aandacht voor voldoende bewegen en een brede lokale aanpak.

Tenslotte: ik hoef niet uit te leggen dat belastingen op levensmiddelen de Nederlandse levensmiddelenindustrie aantasten. Dit heeft gevolgen voor de werkgelegenheid. En dat bij een industrie die de laatste jaren aantoonbaar en met succes werkt aan het bewezen terugdringen van suiker, zout en vetgehalte gehalte in producten. De suikertaks geeft dus in alle opzichten een zure nasmaak. Die moeten we in Nederland niet willen.

Klik hier om de column te downloaden.

Bron: Consudel, juli 2020